Genç garson kalemi eline almadı. Kollarını göğsüne bastırmış, gözlerini kâğıttan ayırmadan duruyordu. Müdür bir adım yaklaşıp sesini alçalttı.Müzik Dinle
"Bak kızım, bunu zorlaştırma. İmzayı atarsan seni başka bir yerde işe sokarım. Atmazsan bütün açığı senin üzerine yıkarım."
Daha fazla bekleyemezdim.
Sandalyemi geriye itip ayağa kalktım. Servis koridoruna doğru yürüdüm. Müdür beni görünce yüzünü buruşturdu.
"Sen hâlâ gitmedin mi? Çık dışarı!"
"Önce o kâğıdı masadan kaldır," dedim.
Şaşırdı. Birkaç saniye yüzüme baktı.
"Sen kimsin de bana emir veriyorsun?"
Şapkamı çıkardım. Gözlerinin içine baktım.
"Bu restoranın kime ait olduğunu gerçekten unuttun mu?"
Yüzündeki öfke bir anda dondu. Önce sakalıma, sonra sol bileğimdeki altın saate baktı. Gözbebeklerinin büyüdüğünü gördüm.
"Turgut Bey?"
"Demek sonunda tanıdın."
Müdür iki adım geriledi. Genç garson ikimize şaşkınlıkla bakıyordu. Müdür hemen gülümsemeye çalıştı.
"Efendim, siz... Böyle geleceğinizi bilmiyordum. Bir yanlış anlaşılma var."
"Öyleyse açıklamak için güzel bir fırsatın var. Bu kıza ne imzalatmaya çalışıyorsun?"
Kâğıdı aceleyle katlamaya kalktı. Elimi uzattım.
"Masaya bırak."
İsteksizce bıraktı. Kâğıdı alıp okumaya başladım. Başlığı büyük harflerle yazılmıştı: PERSONEL İTİRAFNAMESİ.
Altında genç garsonun 15 Ağustos tarihinden itibaren restoranın yardım kasasından para aldığı, toplam 32.400 TL'yi kendi ihtiyaçları için kullandığı yazıyordu.
Bu çalışanımız ne zaman işe başladı?" diye sordum.
Müdür cevap vermedi.
"Dokuz Eylül'de başladı, değil mi?"
"Evet ama..."
"Öyleyse ağustos ayında burada bulunmayan biri nasıl para çalmış olabilir?"
Genç kadının gözlerinden yaşlar süzüldü.
"Ben de bunu söyledim," dedi. "Ama tarihi yanlış yazdıklarını, önemli olmadığını söylediler."
Müdürün yüzü kızardı.
"Efendim, muhasebede bir karışıklık olmuş. Ben restoranı korumaya çalışıyorum."
"Bir işletmeyi korumak, çalışanına işlemediği suçu kabul ettirmek değildir."
Kâğıdı katlayıp cebime koydum. Ardından telefonumu çıkardım ve yıllardır muhasebemizi tutan mali müşavirimi aradım. Hafta sonu olduğunu biliyordum ama durumun aciliyetini anlattım. Kasa kayıtlarının, satış raporlarının ve yardım yemeklerine ilişkin bütün belgelerin mevcut hâliyle korunmasını istedim. Birkaç dakikalık görüşmenin sonunda pazartesi sabahı kapsamlı inceleme yapmaya karar verdik.
Müdür konuşmalarımızı dinlerken terlemeye başlamıştı.
"Ben size her şeyi açıklarım," dedi.
"Açıklayacaksın. Ama önce bu genç kadına yaklaşmayacaksın. Bugünden itibaren işletme adına işlem yapma yetkini durduruyorum. Dosyalarla da ilgilenmeyeceksin."Topluluk Bul
Adam itiraz etti.
"Ben dört yıldır buradayım! Bütün işleri ben yürüttüm!"
"İşte asıl sorun da bu olabilir."
O sırada mutfaktan eski aşçımız çıktı. Beni görünce gözleri büyüdü. Üzerimdeki kıyafetleri süzdü.
"Patron, siz misiniz?"
"Benim. Önce müşterilerin yemeklerini aksatmayın. Sonra konuşacağız."
Müdürü restoranın arka ofisine götürdüm. Yanımıza yıllardır çalışan kasiyerimizi çağırdım. Genç garsona da mutfakta oturup biraz dinlenmesini söyledim.
Fakat genç kadın gitmek istemedi.
"Turgut Bey, benim size göstermem gereken bir şey var."
Sesindeki kararlılık dikkatimi çekti.
"Ne göstereceksin?"
"İki aydır tutulan yardım yemeklerinin gerçek kayıtlarını."
Müdür başını çevirdi.
"Sen hangi kayıtları karıştırdın?"
Genç kadın bu kez korkusunu bastırdı.
"Ben hiçbir şeyi karıştırmadım. Sadece gördüklerimi sakladım."
Bana döndü.
"İzin verirseniz çantamı getireyim."
Başımı salladım. Müdür ayağa kalkmaya çalışınca önüne geçmedim, yalnızca sakin bir sesle onun artık ofisteki belgelere dokunmamasını istediğimi söyledim.
Genç kadın birkaç dakika sonra küçük bir dosyayla geldi. İçinden fotoğraf çıktıları, tarihlerin yazılı olduğu sayfalar ve bağış yemekleri için kullanılan koçandan koparılmış birkaç nüsha çıkardı.
"İşe başladığım hafta bir müşteri ihtiyaç sahipleri için on öğün yemek parası bıraktı," dedi. "Müdür bey parayı aldı ama kasaya yalnızca iki öğün işledi. Yanlışlık olduğunu düşündüm. Birkaç gün sonra aynı şey tekrarlandı."
"Niye o zaman söylemedin?"
"Önce kasiyere sordum. Bana karışmamamı söyledi. Sonra müdür beni yanına çağırıp deneme süresinde olduğumu hatırlattı."
Başını eğdi.
"Annemle kirada oturuyoruz. Aldığım maaşa ihtiyacım vardı. İşsiz kalmaktan korktum."
Dosyadaki sayfaları incelemeye başladım. Her birinde tarih, bağış yapan müşterinin bıraktığı tutar ve müdürün düzenlediği fiş numarası vardı.
"Bu bilgileri nasıl topladın?"
"Bir süre sonra müşteriler fişlerinin fotoğrafını çekmeye başladı. Ben de yardım kayıtlarına geçmeyenleri fark ettim. Bazılarıyla konuşup fişlerini saklamalarını rica ettim. Koçanlardan çıkan kopyaları da çöpe atılmadan önce ayırdım."
"Para alan kişinin sen olduğuna dair bir kayıt var mı?"
"Hayır. Bağış parasını kasanın yanında genellikle müdür bey alıyordu."
Müdür sözünü kesti.
"Yalan söylüyor! Bunların hepsini kendini kurtarmak için hazırlamış."
Genç kadın çantasından telefonunu çıkardı.
"Öyleyse bunları da açıklayın."
Ekranda mesajlar vardı.
Müdür, çalışanlara yardım yemeklerinden söz etmemelerini söylüyor, kasada açık çıkarsa maaşlarından kesinti yapılacağını yazıyordu. Bir mesajında genç garsona, müşterilerin önünde ücretsiz yemek isteyenleri geri çevirmesini emretmişti.
Başka bir mesaj ise özellikle dikkatimi çekti.
"Yarın denetim var. Eski bağış koçanlarını ortadan kaldırın. Sorulursa hiçbir şey bilmiyorsunuz."
Telefonu elime alıp mesajın tarihine baktım.
Bu, benim restorana gitmeye karar verdiğim haftadan üç gün önceydi.
"Demek denetimden haberin vardı," dedim.
Müdür dudaklarını ısırdı.
"Rutin bir temizlik talimatıydı."
"Bağış koçanlarını çöpe atmak ne zamandan beri temizlik oluyor?"
Cevap vermedi.
O anda yaşadığım öfkeyi tarif etmek zor. On sekiz yıl boyunca sabahın köründe kalkmış, en zor zamanlarda bile çalışanların maaşını geciktirmemeye uğraşmıştım. İşletmemin büyümesinden gurur duyuyordum. Fakat kendi kurduğum yerde insanların ekmek parasıyla tehdit edilmesine engel olamamıştım.
Bir süre konuşmadım.
Sonra kasiyere döndüm.
"Sen bütün bunları biliyor muydun?"
Yaşlı adam yere baktı.
"Bazı şeyleri tahmin ediyordum patron."
"Neden bana söylemedin?"
"Telefon açtığımda müdür bey yanımda duruyordu. Birkaç kez konuşmak istedim. Sonra işten çıkarılacağımı söyledi."
"Sen on yıldır benimlesin."
"Biliyorum. İşte bu yüzden şimdi yüzünüze bakamıyorum."
Ona kızmak istiyordum. Ama o an korkunun bir insanı nasıl susturabildiğini de görüyordum.
Müdüre son bir soru sordum.
"Yardım paraları nerede?"
Adam ellerini iki yana açtı.
"Restoranın masraflarına kullanıldı. Elektrik, malzeme, personel giderleri... Siz yokken her şey pahalandı."
"Restoranın bütün giderleri banka hesabından ödeniyor. Nakit ihtiyaçlarını da kayda geçiriyoruz. Hangi gideri, kimin izniyle karşıladın?"
Sessizlik oldu.
"Bana yazılı dökümünü vereceksin," dedim.
Müdürün yüzündeki ifadeden artık konuşarak kurtulamayacağını anladığını hissettim.
Bir süre sonra kişisel eşyalarını alarak ayrıldı. Çıkarken dönüp genç garsona baktı.
"Bunun sonuçlarına katlanacaksın," dedi.
Hemen araya girdim.
"Çalışanımı bir daha tehdit edersen bunu da yetkililere bildireceğim."
Kapı kapandığında restorandaki herkesin rahatladığını sanıyordum. Oysa mutfaktaki üç çalışan hâlâ tedirgindi.
Aşçımız beni kenara çekti.
"Patron, mesele yalnızca bağış parası değil."
İçimde yeniden kötü bir his oluştu.
"Başka ne var?"
"Personelden de para topluyordu."
Önce anlayamadım.
"Ne parası?"
"Kasa açığı var diyerek ayda 1.500 TL istiyordu. Vermeyenleri vardiyadan çıkaracağını söylüyordu."
"Kimlerden aldı?"
"Beş kişiden. Bazen elden, bazen kendi hesabına havaleyle."
Aşçımız telefonundaki banka dekontlarını gösterdi. Müdürün şahsi hesabına gönderilmiş tutarlar vardı. Açıklama kısmına "borç iadesi" yazdırılmıştı.
"Gerçekten borç mu almıştınız?"
"Hayır. Bize öyle yazmamızı söyledi."
Boğazım düğümlendi.
O gün restorandan çıkmadan önce bütün çalışanları tek tek dinledim. Kimseyi topluluk önünde konuşmaya zorlamadım. İsteyen kendi bildiklerini anlattı, istemeyen daha sonra görüşebileceğini söyledi.
Öğrendiklerim birbirini tamamlıyordu.
Müdür, yardım için bırakılan nakit paraların bir kısmını satış sistemine işlemiyor, bağış koçanlarından bazılarını kayıtlardan uzak tutuyordu. Eksik görünen yemekleri de ihtiyaç sahiplerinin gelmediğini söyleyerek açıklıyordu. Çalışanlardan topladığı paraları ise sözde kasa açıklarını kapatmak için aldığını belirtiyordu.
Genç garsonun suçlanması da bu düzenin son halkasıydı.
İki hafta önce muhasebe raporlarında açıklama istediğimi öğrenince bir sorumlu bulmaya karar vermişti. En yeni, en genç ve işini kaybetmekten en çok korkan çalışanı seçmişti.
Akşam restoran kapandıktan sonra kendi ofisime geçtim. Uzun zamandır ilk kez masamda tek başıma oturuyordum.
Bilgisayarı açtım. Güvenlik kameralarının kayıtlarına eriştim. Kasa bölgesini ve restoran girişini gösteren görüntüler haftalar boyunca saklanıyordu. Otomatik yedekleme sistemini yıllar önce kurdurmuştum. Neyse ki müdürün bu yedekleri silebilecek yetkisi yoktu.
Önce genç kadının verdiği fişlerden birinin tarihini buldum.
Görüntüde orta yaşlı bir müşteri kasanın önüne geliyordu. Cüzdanından para çıkarıp müdüre uzatıyordu. Müdür koçandan bir fiş koparıp müşteriye veriyor, parayı kasanın yanındaki çekmeceye koyuyordu.
Aynı saat aralığının satış raporunu açtım.
Bağış işlemi görünmüyordu.
Tek başına bir görüntünün her şeyi kanıtlamayacağını biliyordum. Fakat fişin tarihi, bağışçının anlatımı ve kasa kaydı birlikte incelenebilecekti.
Sabahın erken saatlerine kadar belgeleri düzenledim. Kamera kayıtlarının ilgili bölümlerini orijinal kayıtlar korunacak şekilde dışa aktardım. Hangi dosyayı nereden aldığımı not ettim.
Pazar günü mali müşavirimle yeniden görüştüm. Muhasebenin henüz kesinleşmeyen kısmı için kimseye suç isnadında bulunmamamı, kayıtları değiştirmeden korumamı önerdi. Ardından hukuki destek almak için avukatımla konuştum.
Pazartesi sabahı restoranın kapısını normal kıyafetlerimle açtım.
Çalışanlar beni görünce ayağa kalktı.
"Kimse ayağa kalkmasın," dedim. "Bugün burada konuşacağımız şeylerden biri de bu. Ben patronum diye kimsenin korkmasını istemiyorum."
Genç garson masanın ucuna oturdu. Gözlerinin altında yorgunluk vardı.
"Başımıza bir şey gelecek mi?" diye sordu.
"Yasal süreçte bildiklerinizi anlatmanız istenebilir. Ama doğruyu söylediğiniz için sizi işten çıkarmayacağım."
Ardından personelin banka hesaplarına gönderilen maaşlarla, müdüre yapılan şahsi ödemeleri karşılaştırmaya başladık.
İlk bakışta görülen kesintiler beş çalışandan toplam 7.500 TL'ydi.
Bağış kayıtlarında ise daha büyük bir tutarsızlık vardı.
Son iki ayda kullanılan bağış koçanlarında 143 numaralı işlem görünüyordu. Bunların 12'si usulüne uygun biçimde iptal edilmişti. Satış sistemine kaydedilen bağış yemeği sayısı yalnızca 41'di.
Aradaki 90 işlem açıklanamıyordu.
Bir yardım yemeğinin bağış bedeli 240 TL olduğundan, ilk hesaplamaya göre 21.600 TL'lik tutarın nereye gittiği belirsizdi.
Bu rakamı görünce gözlerimi kapattım.
Para elbette önemliydi. Ama içimi yakan başka bir şeydi.
Bir insan, ihtiyaç sahibi birine yemek ulaştırsın diye verdiği paranın amacına uygun kullanılacağını düşünmüştü. Bizim işletmemizde ise o güvenin hesabı verilemiyordu.
Mali müşavirim dikkatli konuştu.
"Bu 21.600 TL'nin tamamının çalındığını henüz söyleyemeyiz. Bazı işlemler farklı kaydedilmiş olabilir. Önce banka hareketlerini, nakit sayımlarını ve tanıkların elindeki fişleri karşılaştıracağız."
Başımı salladım.
"Bir kuruşu bile tahminle suçlamayacağız. Ne olduysa belgelerle ortaya çıkacak."
O gün avukatımla birlikte suç duyurusunda bulunmak için gerekli belgeleri hazırladık. Sonrasında savcılığa başvurduk. Güvenlik kayıtlarını, bağış fişlerini, personelin paylaşmayı kabul ettiği mesajları ve banka dekontlarını sunduk.
Yetkililerden kayıtların incelenmesini ve olayın araştırılmasını istedik.
Bir film sahnesindeki gibi kapıya hemen polis arabaları dayanmadı. Müdür de herkesin önünde kelepçelenip götürülmedi. Sürecin zaman alacağını biliyordum.
Fakat artık şüpheler yalnızca benim içimde değildi. Ortada incelenebilecek somut belgeler vardı.
Soruşturma sırasında müdürün ifadesi alındı. Kendisi yardım paralarının işletmenin acil giderlerinde kullanıldığını, personelden alınan tutarların ise gönüllü borç ödemeleri olduğunu ileri sürdü.
Ancak verdiği açıklamalar, şirketin ödeme kayıtlarıyla tam olarak örtüşmüyordu.
Bir süre sonra kamera kayıtlarında tespit edilen müşterilerden bazılarına ulaşıldı. Bağış fişlerini saklayanlar bunları teslim etti. Çalışanlar da kendi gördüklerini anlattı.
En önemli gelişmelerden biri, restoranın eski müşterilerinden emekli bir öğretmenin elindeki fişle gelmesiydi.
Masama oturup çantasından katlanmış bir kâğıt çıkardı.
"Turgut, ben burada yıllardır yemek yerim. Eşimi kaybettikten sonra her ay birkaç öğün ba
ğışlamak bana iyi geliyordu. Bir ay önce altı öğün için 1.440 TL bıraktım. Müdürün elinden aldığım fiş burada."
Fişi inceledim. Numara, kayıtlarda açıklanamayan işlemler arasındaydı.
Devamını okumak için diğer sayfaya geçiniz